Connect with us
Energetska efikasnost

Pojmovnik iz domena gra─Ĺevinarstva i arhitekture – I DEO

Potro┼ínja energije, energetska efikasnost i za┼ítita ┼żivotne sredine

Prilikom ─Źitanja stru─Źne literature vezane za potro┼ínju energije, energetsku efikasnost i za┼ítitu ┼żivotne sredine u domenu gra─Ĺevinarstva i arhitekture, sre─çu se odre─Ĺeni pojmovi koji nisu dovoljno jasni. Kako bismo vam olak┼íali ─Źitanje, kao i sticanje odgovaraju─çih znanja iz ove oblasti, pripremili smo Pojmovnik veza napisan na srpskom i engleskom jeziku.

Osnovna poruka svih stru─Źnih i nau─Źnih skupova je kako obezbediti efekat 5 E (energija, ekonomija, ekologija, efikasnost, edukacija). Mislimo da je edukacija na prvom mestu. Bez adekvatnog obrazovanja, su┼ítinskog a ne formalnog nema ni odr┼żivog razvoja, koji je u Srbiji ozbiljno ugro┼żen, ─Źak preti i katastrofalnim posledicama.

Srbija kao i zemlje EU, suo─Źena je sa velikom zavisno┼í─çu u snabdevanju energijom, ┼íto u prvi plan postavlja pitanje energetskog siroma┼ítva i energetske sigurnosti. S obzirom da se u Srbiji vi┼íe od 50 % energije tro┼íi u zgradarstvu, najve─çi potencijal racionalnije upotrebe energije i smanjenje energetske efikasnosti le┼żi u efikasnijoj gradnji energetski odr┼żivih javnih i stambenih objekata. Primenom koncepta odr┼żive gradnje pru┼żaju se mogu─çnosti da se prevazi─Ĺu izazovi u ekonomskom i socijalnom pogledu, kao i da se obezbedi vi┼íi nivo za┼ítite ┼żivotne sredine i stvore povoljniji uslovi za otvaranje novih ÔÇ×zelenihÔÇŁ radnih mesta.

A

ADAPTILNA ZGRADA
Zgrada projektovana na takav na─Źin da vremenom mo┼że lako da se transformi┼íe i prilagodi nameni za koju nije prvobitno bila predvi─Ĺena.

ADAPTABLE BUILDING
Building that is designed in such a way that, over time, it can be readily transformed to accommodate uses for which it was not originally conceived. 

AGENDA 21
Program koji vode Ujedinjene nacije (UN) koji se odnosi na odr┼żivi razvoj, koji daje sveobuhvatan detaljan plan aktivnosti koji treba da preuzmu, na globalnom, nacionalnom i lokalnom nivou organizacije UN, vlade i ve─çe grupacije u svakoj oblasti u kojoj ljudi imaju uticaj na ┼żivotnu sredinu.

AGEND 21
Programme run by the United Nations (UN) related to sustainable development, which provides a comprehensive blueprint of action to be taken globally, nationally and locally by organisations of the UN, governments, and major groups in every area in which humans have an impact on the environment.

AKUSTI─îNA OSOBINA
Sposobnost zgrade da pobolj┼ía ili svede na najmanju meru prodiranje zvuka iz vazduha, sa spoljne strane ka unutra i obrnuto, i/ili uticaj prenosa zvuka izme─Ĺu podova, kroz zidove plafona.

ACOUSTIC PERFORMANCE
Building’s ability to enhance or minimise airborne noise from outside to inside and via verse, and for impact noise transmission between floors, walls and ceilings.

ALTERNATIVNI MATERIJAL
Materijal koji zamenjuje prvobitni materijal.

ALTERNATIVE MATERIAL
Material which substitute primary material.

ALTERNATIVNO GORIVO
Gorivo koje zamenjuje prvobitno gorivo.

ALTERNATIVE FUEL
Fuel which substitutes a primary fuel.

ANALIZA BILANSA ┼ŻIVOTNOG CIKLUSA
Faze procene ┼żivotnog ciklusa u kojoj se radi utvr─Ĺivanje i kvantifikacija ulaza i izlaza za neki proizvod tokom celog njegovog ┼żivotnog ciklusa.

LIFE CYCLE INVENTORY ANALYSIS
Phase of a life cycle assessment involving the compilation and quantification of inputs and outputs for a product throughout its life cycle.

ANALIZA TRO┼áKOVA ┼ŻIVOTNOG CIKLUSA
Metod za procenjivanje ukupnih troškova posedovanja objekta u kome se uzimaju u obzir svi troškovi nabavke, posedovanje i raspolaganje i nekom izgradnjom ili sistemom izgradnje.

LIFE CYCLE COST ANALYSIS
Method for assessing the total cost of facility ownership which takes into account all costs of acquiring, owning and disposing of a construction or construction system.

B

BIOLO┼áKO PRE─îI┼á─ćAVANJE OTPADNIH VODA
Proces u kome se ostvarenjem kontakta izme─Ĺu vode koju treba pre─Źistiti, bakterija koje se hrane organskim materijama u otpadnoj vodi, smenjuje zahtev za sadr┼żajem biolo┼íki potrebnog kiseonika (BPK).

BIOLOGICAL WASTEWATER TREATMENT
Process that ensures contact between the water to bi treated and bacteria, which feed on the organic materials in the wastewater, thereby reducing its biological oxygen demand (BOD) content.

BIOMASA
Biolo┼íki materijal poreklom od ┼żivih ili organizama koji su nedavno bili ┼żivi, kao ┼íto su drvo, organski otpad i usevi.

BIOMASS
Biological material derived from living organisms, such as wood, organic waste and crops.

BOLEST VEZANA ZA BORAVAK U ZGRADI
Potencijalno hroni─Źna bolest ili oboljenje ─Źiji simptomi mogu da se identifikuju, ─Źiji uzrok mo┼że direktno da se pripi┼íe nekom zaga─Ĺiva─Źu ─Źiji je nosilac vazduh unutar zgrade ili nekom posebnom izvoru unutar zgrade.

BUILDING ÔÇô RELATED ILLNESS
Potentially chronic disease or illness whose symptoms can be identified and whose cause can be directly attributed to an airborne building pollutant or a specific source within a building.

BROJ IZMENA VAZDUHA NA SAT
Broj koji pokazuje koliko puta se u toku svakog sata ukupna zapremina vazduha nekog zatvorenog prostora zameni sve┼żim (ili klimatizovanim) vazduhom.

AIR CHANGES PER HOUR
Number of times each hour that an enclosure’s total volume of air is exchanged with fresh (or conditioned) air.

V

VEZIVANJE UGLJENIKA
Hvatanje ugljen-dioksida emitovanog iz termo elektrana i njegovo skladištenje pod zemljom.

CARBON SEQUESTRATION
Capturing carbon dioxide emitted from power plants and storing it underground carbon capture and storage (CCS).

G

GEOGRAFSKI INFORMACIONI SISTEMI
Sistem u kome su integrisani hardver, softver i podaci za prora─Źun, upravljanje, analiziranje i prikaz svih oblika geografskih navedenih informacija.

GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEM
System which integrates hardware, software and data for capturing, managing, analysing, and displaying all forms of geographically referenced information.

GLOBALNO ZAGREVANJE
Rezultat efekta staklene ba┼íte kojim se prose─Źne globalne temperature na zemlji pove─çavaju takvom brzinom da izazivaju zna─Źajne klimatske promene koje rezultuju rizicima za budu─çe generacije.

GLOBAL WARMING
Result of the greenhouse effect by which average global temperatures are increasing at such a rate that they provoke significant climate change resulting in risk to future generation.

GODIŠNJA POTREBNA PRIMARNA ENERGIJA
Prose─Źna godi┼ínja potro┼ínja primarne energije jedne zgrade.

ANNUAL ENERGY PERFORMANCE
Average annual primary energy consumption of a building.

GRA─ÉEVINSKI MATERIJAL
Materijali koji se koristi u gra─Ĺevinskoj industriji za pravljenje zgrada i objekata, npr. ─Źelik, drvena gra─Ĺa, agregati, malter, beton i plasti─Źni proizvodi, kao i gotovi proizvodi.

CONSTRUCTION MATERIAL
Material used in the construction industry to create buildings and structures e.g. steel, timber, aggregate, plaster, concrete and plastic products as well as manufacture products.

GRA─ÉEVINSKI OTPAD
Ne┼żeljeni materijal proizveden direktno ili slu─Źajno u toku procesa izgradnje.

CONSTRUCTION WASTE
Unwanted material produced directly or incidentally during the construction process.

GUSTINA GRA─ÉENJA
Koncentracija (ukupan broj) zgrada na datom geografskom podru─Źju.

HOUSING DENSITY
Concentration (amount) of building in a given geographic area.

D

DEKARBONIZACIJA
Postupno isklju─Źivanje zavisnosti od fosilnih goriva koja sadr┼że ugljenik i ugljenika sadr┼żanog u drugim dru┼ítvenim i industrijskim procesima (putovanja, proizvodnja).

DECARBONISATION
Phasing out of dependence on carbon-containing fossil fuels, and carbon embedded in other societal and industrial processes (travel, manufacturing).

DEKLARACIJA O EKOLOŠKOM PROIZVODU
Alat za saop┼ítavanje u─Źinka na ┼żivotnu sredinu nekog proizvoda ili sistema.

ENVIRONMENTAL PRODUCT DECLARATION
Tool to communicate the environmental performance of a product or system.

DEPONIJA
Izra─Ĺeno udubljenje u zemlji u koje se stavlja otpad.

LANDFILL
Engineed depression in the ground into which waste in put.

DIREKTIVA O ENERGETSKIM PERFORMANSAMA ZGRADA
Evropska direktiva koja je stupila na snagu 2010. godine sa ciljem da promovi┼íe unapre─Ĺenje energetskih performansi novih i postoje─çih zgrada (koje podle┼żu ve─çem renoviranju) uzimaju─çi u obzir spoljne klimatske i lokalne uslove, kao i unutra┼ínje klimatske zahteve i rentabilnost.

ENERGY PERFORMANCE OF BUILDING DIRECTIVE (EPBD)
European Directive that come into effect in 2010 to promote the improvement of energy performance of new and existing buildings (subject to major renovation) taking into account outdoor climatic and local conditions as well as in door climate requirements and cost-effectiveness.

DNEVNA KOLI─îINA TOPLOTE
Koli─Źina toplote koju neka zgrada primi, odnosno preda u periodu od jutra do no─çi.

DIURNAL HEAT FLOW
Heat that flows in and out of a building from daytime to night-time.

DNEVNE VARIJACIJE TEMPERATURE
Promena temperature spoljašnjeg vazduha od jutra do noći.

DIURNAL TEMPERATURE VARIATION
Daily temperature shift that occurs from daytime to night time.

E

EFEKAT DIMNJAKA
Prirodna tendencija vazduha da se pomeri sa visokih ka niskim pritiscima (prirodna ventilacija).

STACK EFFECT
Natural tendency of the air to move from high to low pressures (natural ventilation).

EFEKAT STAKLENE BAŠTE
Zagrevanje povr┼íine planete ili meseca usled prisustva atmosfere koja sadr┼żi gasove koji apsorbuju i emituju infracrveno zra─Źenje.

GREENHOUSE EFFECT
Heating of the surface of a planet or moon due to the presence of an atmosphere containing gases that absorb and emit infrared radiation.

EFEKAT URBANOG TOPLOTNOG OSTRVA
Tendencija nekog urbanog podru─Źja da ima vi┼íu temperaturu od svoje okoline.

URBAN HEAT ISLAND EFFECT
Tendency of an urban area to be hotter than its surroundings.

EKO KU─ćA
Kuća projektovana sa maksimalnom energetskom efikasnošću.

ECO-HOUSE
House designed to maximize energy efficiency.

EKO OZNAKA
Sistem dobrovoljnog ozna─Źavanja koji je osmislila, kojim upravlja i koji promovi┼íe Evropska komisija za proizvode ┼íiroke potro┼ínje (isklju─Źuju─çi hranu i lekove) koji su napravljeni na na─Źin kojim se izbegavaju ┼ítetni uticaji na ┼żivotnu sredinu.

ECOLABEL
Voluntary labelling system devised, managed and promoted by the European Commission for consumer products (excluding foods and medicine) that are made in a manner that avoids detrimental effects on the environment.

EKOLOŠKA EFIKASNOST
Praksa koja uklju─Źuje pove─çavanje produktivnosti prirodnih resursa.

ECO-EFFICIENCY
Practice which involves increasing the productivity of natural resources.

EKOLO┼áKA ODR┼ŻIVOST
Pristup koji obezbe─Ĺuje da biolo┼íki sistemi ostanu raznovrsni i produktivni kroz ljudsko odgovorno i aktivno upravljanje i eksploataciju tokom vremena.

ENVIRONMENTAL SUSTAINABILITY
Approach which ensures that biological systems remain diverse and productive through responsible and active management and exploitation by humans over time.

EKOLOŠKI
Robe i usluge za koje se smatra da nanose minimalnu ili nikakvu ┼ítetu ┼żivotnoj sredini.

ECOFRIENDLY
(Of goods and services) considered to inflict minimal or no harm on the environment.

EKOLO┼áKI KVALITET ┼ŻIVOTA
Li─Źno zadovoljstvo (ili nezadovoljstvo) ekolo┼íkim uslovima u kojima ljudi ┼żive.

ENVIRONMENTAL QUALITY OF LIFE
Personal satisfaction (or dissatisfaction) with the environmental conditions in which people live.

EKOLOŠKI OTISAK GRADOVA
Mera koli─Źine prirodnog kapitala potrebnog da bi se obezbedili svi resursi potrebni nekom gradu da bi se zadovoljile potrebe gradske populacije.

ECOLOGICAL FOOTPRINT OF CITIES
Measure of the amount of natural capital that must be used in order to supply all of the resources needed by a city to support and supply the needs of its population.

EKO ÔÇô PROJEKTOVANJE
Pristup projektovanja nekog proizvoda ili zgrade u kome se daje specijalno razmatranje ekolo┼íkih uticaja datog proizvoda u toku celog njegovog ┼żivotnog ciklusa.

ECODESIGN
Approach to the design of a product of building that gives special consideration to the environmental impact of the product during its whole life cycle.

EKOSISTEM
Sistem me─Ĺusobno zavisnih organizama koji dele isto stani┼íte, u nekom podru─Źju koje funkcioni┼íe zajedno sa svim fizi─Źkim (abiotskim) faktorima date ┼żivotne sredine.

ECOSYSTEM
System of interdependent organism which share the same habitat, in an area functioning together with all of the physical (abiotic) factors of the environment.

EMISIJA UGLJENDIOKSIDA
Mera uticaja koje ljudske aktivnosti imaju na ┼żivotnu sredinu, a naro─Źito na klimatske promene.

CARBON FOOTPRINT
Measure of the impact human activities have on the environment and in particular climate change.

ENERGETSKA SVOJSTVA ZGRADE
Koli─Źina energije koja je potrebna da se omogu─çi da data zgrada bude odgovaraju─ça za nameravanu namenu.

ENERGY PERFORMANCE OF A BUILDING
Amount of energy required to render the building for its intended.

ENERGETSKI EFIKASAN PROIZVOD
Proizvod koji obezbe─Ĺuje specificirane ili projektovane performanse, pri ─Źemu koristi minimalnu mogu─çu koli─Źinu energiju da bi se to postiglo.

ENERGY EFFICIENT PRODUCT
Product that provides the specified or designed performance whilst using the minimum possible amount of energy to do so.

Autor teksta: Prof. dr D. Škobalj