Svečano otvaranje 48. Salona arhitekture, četvrtak, 2. april, 19 h – Glavna galerija Muzeja primenjene umetnosti
O SALONU ARHITEKTURE
Salon arhitekture predstavlja tradicionalnu godišnju manifestaciju Muzeja primenjene umetnosti, utemeljenu 1974. godine, koja ima za cilj promovisanje najboljih ostvarenja iz oblasti arhitekture u zemlji, kao uloge i pozicije arhitekture u društvu.
Osnovni zadatak Salona jeste da stručnoj i široj javnosti izloži realizovana dela, projekte, publikacije i istraživanja iz oblasti savremene arhitekture, da promoviše kvalitetne prostorne realizacije, ideje u arhitektonskoj teoriji, održivost i tehnološke inovacije u projektovanju, izgradnji i uređenju, kao i da podstiče dijalog u okvirima arhitektonske struke i da afirmiše arhitektonsko stvaralaštvo u javnosti.
Kao značajna tekovina Muzeja i arhitektonske zajednice u Srbiji, Salon se realizuje u saradnji sa relevantnim i renomiranim udruženjima, organizacijama, institucijama i pojedincima iz oblasti arhitekture.
Ovogodišnji, 48. Salon arhitekture, Muzej primenjene umetnosti je realizovao u saradnji sa Udruženjem arhitekata Srbije (UAS), Asocijacijom srpskih arhitektonskih praksi (ASAP) i Ženskim arhitektonskim društvom (ŽAD). Zajedničkim radom na organizaciji Salona arhitekture želi se poslati poruka o nužnosti i važnosti sinergije čitave arhitektonske zajednice u Srbiji, sa ciljem da arhitektonska disciplina dobije bolje i vidljivije mesto u društvu.
48. SALON ARHITEKTURE: POKRENUTI PROSTOR
Pokrenuti prostor upućuje na akciju, energiju i izlazak iz statičnog stanja, kako bi se inicirala rešenja za izazove i krize na lokalnom i globalnom planu.
Polazeći od apstraktnog razumevanja prostora, kao svojevrsnog poligona pamćenja, transformacija i razvoja, tema ovogodišnjeg Salona preispituje arhitekturu u kontekstu društvenih, ekoloških i kulturnih procesa koji je oblikuju.
Takođe, pitanje očuvanja prostora, bilo u fizičkom ili simboličkom smislu, stoji u jukstapoziciji sa njegovom devastacijom/negiranjem i brisanjem/nestajanjem. U lokalnom kontekstu, pokrenuti prostor se nadovezuje na trenutak u kom je struka pokazala sposobnost da se pokrene, otrgne, osvesti i izrazi stavove na pitanja koja prevazilaze pojedinačne pozicije.
Pokrenuti prostor postaje analitički okvir za razumevanje sveta koji se i fizički pomera/pomiče, na šta uveliko utiču klimatske promene i migracije, ali i konceptualno, kroz pomeranje granica svesti, odgovornosti i spoznaje. U razmišljanjima o pokrenutosti prostora, arhitekta Nikola Dobrović ističe da pokrenuti prostor nije jedan niz stanja, već umnoženo stanje raznih prizora koji, poput filmske trake, odvijaju sve pojave jedne radnje u prostoru.
Salon arhitekture zato ne nudi odgovore, već otvara prostor za razmatranje tri povezane linije: pokretanje struke ka zajedništvu, pokretanje mišljenja ka očuvanju i obnovi nasleđa/resursa i pokretanje kolektivne odgovornosti prema našoj planeti.
REZULTATI KONKURSA I SELEKCIJE RADOVA
Na javnom konkursu za učešće na 48. Salonu arhitekture pristiglo je ukupno 275 radova.
Selekciju radova za izlaganje napravio je Žiri 48. Salona arhitekture u sastavu:
- Riste Dobrijević, arhitekta, studio Kado, Beograd, laureat Velike nagrade 47. Salona arhitekture;
- dr Maja Dragišić, arhitekta, vanredni profesor Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, studio Spring, Beograd;
- Nemanja Zimonjić, arhitekta, studio TEN, Cirih/Beograd
- Maja Necić, arhitekta, studio AUTORI, Beograd
- Tatjana Joksimović, arhitekta SAR/MSA, predsednica Sveriges Arkitekter / Architects Sweden 2019–2020, Stokholm.
Žiri je selektovao ukupno 114 radova koji će biti predstavljeni na izložbi Salona, i to po grupama:
- 27 – realizacije svih tipologija objekata, javnih prostora, unutrašnje arhitekture, zaštite graditeljskog nasleđa, rekonstrukcije i adaptacije postojećih objekata, efemerne arhitekture;
- 24 – idejna rešenja, konkursni radovi, radovi istraživanja i eksperimenta u arhitekturi i produkcija u domenu digitalnog prostora;
- 33 – studentski radovi;
- 19 – publikacije u oblasti arhitekture (praksa, teorija, istoriografija, istraživanja) i tekstovi arhitektonske kritike;
- 5 – akcije, radionice, događaji;
- 6 – arhitektonska fotografija.
Izjava Žirija 48. Salona arhitekture:
„Polazeći od tematskog okvira ovogodišnjeg Salona, Žiri prepoznaje i afirmiše stav da arhitektura danas ne nudi jednoznačne odgovore, već otvara prostor za kritičko promišljanje i delovanje kroz tri međusobno povezane linije: pokretanje struke ka zajedništvu, pokretanje mišljenja ka očuvanju i obnovi nasleđa i resursa, kao i pokretanje kolektivne odgovornosti prema planeti.
S tim u vezi, selekcija radova za izlaganje na 48. Salonu arhitekture obuhvata one projekte koji na različite načine artikulišu odgovore na zadate teme, pokazujući visok nivo profesionalne i društvene odgovornosti uprkos otežanim uslovima. Izabrani radovi svedoče o naporima autora da kroz arhitektonsku teoriju i praksu kritički reaguju na uslove stalnih promena, istovremeno povezujući specifičnosti lokalnog konteksta sa širim globalnim stremljenjima. Žiri smatra da selektovani radovi zajedno grade relevantnu platformu za dijalog o ulozi arhitekte, struke i arhitekture danas, pre svega u domaćim okvirima, ukazujući na njen potencijal da doprinese transformaciji prostora, struke ali i društva, u pravcu uređenije i odgovornije budućnosti.“
Izjava dr Nebojše Anteševića, kustosa MPU i kustosa Salona arhitekture:
„Salon arhitekture Muzeja primenjene umetnosti već više od četiri decenije predstavlja jednu od najznačajnijih platformi za predstavljanje i kritičko sagledavanje savremene arhitektonske produkcije u Srbiji. Ovogodišnji, 48. Salon arhitekture, ima za temu Pokrenuti prostor, koji ukazuje na potrebu da se arhitektura posmatra u kontekstu društvenih, ekoloških i kulturnih procesa koji oblikuju građenu sredinu i životno okruženje.
Na izložbi su predstavljeni odabrani radovi iz aktuelne arhitektonske produkcije koji obuhvataju realizacije različitih tipologija objekata i unutrašnje arhitekture, zatim idejna i konkursna rešenja, različite istraživačke radove, kao i nove publikacije iz oblasti arhitekture. Savremena arhitektura u Srbiji nastaje u složenim okolnostima snažnih tržišnih pritisaka, nedovoljno stabilnih institucionalnih okvira i ograničenih javnih investicija, ali istovremeno pokazuje vitalnost, inventivnost i sposobnost adaptacije.
Pitanje koje Salon postavlja, kroz izložbu i prateći program, nije samo šta je izgrađeno u protekloj godini, već i kakvu arhitekturu danas smatramo relevantnom, pod kojim uslovima ona nastaje i kakvu ulogu ima u formiranju zajedničkog prostora. Pokrenuti prostor nije linearni niz stanja, nego umnoženo stanje prizora, simultanost procesa koji se odvijaju paralelno. Upravo tako se može sagledati i arhitektonska produkcija predstavljena na ovogodišnjem Salonu – kao niz različitih odgovora na isto vreme, iste krize i iste izazove, ali iz različitih pozicija, ambicija, kapaciteta i uverenja.“
Izjava dr Stevana Martinovića, v. d. direktora Muzeja primenjene umetnosti:
„Ovogodišnji, 48. po redu Salon arhitekture – idejom, konceptom, postavkom i publikacijom izložbe, kao i predviđenim pratećim programima i izložbenim aktivnostima, donosi brojne i važne novine ovoj značajnoj tradicionalnoj manifestaciji Muzeja primenjene umetnosti.
Pored uključivanja i angažovanja većeg broja spoljnih saradnika u njenu realizaciju, naročito nas raduje i čini ponosnim to što će Salon arhitekture ove godine prvi put biti usmeren i na našu najmlađu publiku kroz posebne prateće programe za decu.
Takođe, promovisanje najboljih arhitektonskih ostvarenja u zemlji i uloge, značaja i mesta arhitekture u društvu, uz kritički osvrt na našu savremenu arhitektonsku produkciju, kao osnovne ciljeve i zadatke Salona, Muzej primenjene umetnosti od ove godine promišlja i nastoji da ostvari kroz osnaživanje Salona arhitekture u pogledu naučno-stručnog pristupa i dijaloga, izložbene produkcije i savremenih postupaka muzealizacije.
Verujemo da će Muzej ovogodišnjim Salonom arhitekture otvoriti put ka jednom novom, savremenijem i potpunijem čitanju arhitektonskih ideja i ostvarenja u Srbiji i razumevanju (nacionalne) arhitekture u kontekstu složenih društvenih i kulturnih procesa, kao i snažnijem afirmisanju arhitektonskog stvaralaštva u vremenu koje je pred nama.“
SAVET 48. SALONA ARHITEKTURE
- dr Stevan Martinović, istoričar umetnosti i viši kustos, v. d. direktora MPU, Beograd;
- dr Nebojša Antešević, arhitekta, kustos MPU, Beograd;
- dr Milena Kordić, arhitekta, vanredni profesor Arhitektonskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, Beograd;
- Nevena Pivić, arhitekta, studio Fluid, Beograd;
- Milena Zindović, arhitekta, MZ studio, Beograd.