Connect with us

Materijali

Napredak u proizvodnji osnovne komponente građevinarstva

Objavljeno

:

Portland cement je osnovni i najzastupljeniji tip cementa koji je u istoriji zidarstva dugo bio jedini

Gradnje kakvu danas znamo ne bi bilo da nema betona kao materijala sa kojim počinje podizanje bilo kog objekta. Ako uzmemo u obzir da područje Srbije, tačnije Balkana pripada školi koja se u potpunosti oslanja na zidanu gradnju, ona isto tako ne bi mogla da postoji u tom vidu bez primene odgovarajućeg konstruktivnog i prekrivajućeg veziva poput maltera.
Naposletku, mi sada uopšte ne bismo bili u prilici da govorimo na ovu temu da nije sastojka bez kog ne može nastati ni jedno ni drugo – cementa.

// Cement je praškasto mineralno hidraulično vezivo koje se dobija mlevenjem takozvanog portland cementnog klinkera, odnosno veštačke kamene šljake koja nastaje pečenjem krečnjaka i minerala gline u odnosu 3:1 u specijalnoj termoizolovanoj rotacionoj peći na temperaturi između 1350oC i 1450oC, u koji se dodaje sasvim mala količina gipsa (ne više od 5%) kao regulator vremena vezivanja. //

Na ovaj način proizvodi se najpoznatija vrsta cementa, portland cement, koji je patentiran 1824. godine od strane zidara iz Lidsa Džozefa Aspdina (Lids Joseph Aspdin), a naziv je dobio zbog sličnosti sa krečnjačkom stenom na ostrvu Portland u okrugu Dorset, na severoistoku Engleske.

Uzimajući u obzir varijaciju u procentu dodatog gipsa, portland cement u suštini ima konstantan sastav u kom dominira vezani kalcijum oksid sa 62-67%, sledi silicijum dioksid sa 19-25%, 2-8% aluminijum oksida, nešto kalcijum oksida u nevezanom obliku, i mali procenat oksida gvožđa, sumpora, magnezijuma, te alkalija (natrijum oksida i kalijum oksida). Niska cena i dostupnost krečnjaka, škriljaca i svih ostalih prirodnih komponenti za spravljanje portland cementa čine ga jednom od najjeftinijih građevinskih sirovina široko zastupljenih u proteklom veku, a beton koji se od njega proizvodi jednim od najtraženijih građevinskih materijala savremenog doba.

// Portland cement je osnovni i najzastupljeniji tip cementa koji je u istoriji zidarstva dugo bio jedini. //

Međutim, za potrebe moderne građevinske industrije vremenom su razvijani i drugi tipovi cementa, koje delimo prema vrsti i klasi. Podela na vrste vrši se na osnovu sastava cementnog praha i tehnologije proizvodnje, gde razlikujemo cemente na bazi portland klinkera i specijalne cemente; dok se podela na klase odnosi na mehaničke karakteristike materijala.

Kao što sam naziv nagoveštava, cementi na bazi portland cementnog klinkera dobijaju se prateći osnovni recept – mlevenjem portland kamene šljake čija se svojstva potom menjaju dodavanjem različitih primesa. Njihova startna čvrstoća je manja nego kod čistog portland cementa, ali ta razlika se u potpunosti nadomešćuje kada dostignu starost dužu od 28 dana, te im se stoga dodeljuju iste klasne oznake. Naravno, sa povećanjem procenta primesa jasnije se vrši distinkcija u odnosu na osnovni proizvod, a zavisno od njihovog sadržaja menja se i potrebna doza vode.

Portland cement se sastoji  od portland cementnog klinkera i malo gipsa radi regulisanja vremena vezivanja

Portland cement se sastoji od portland cementnog klinkera i malo gipsa radi regulisanja vremena vezivanja

Poznato je ukupno osam podvrsta cementa baziranih na portland klinkeru:

Portland cement

Radi se o sastavno najčistijem cementu ove vrste koji se sastoji isključivo od portland cementnog klinkera i malo gipsa radi regulisanja vremena vezivanja (idealno 2-3%). Važi za najznačajniji budući da predstavlja osnovu za većinu drugih vrsta cementa, što se i vidi iz podatka da čini 70% ukupne proizvodnje cementa u svetu. Zanimljivo je da je kod nas portland cement do relativno skoro činio svega 5% proizvedene količine, a da su dominirali cementi sa dodatkom zgure ili pucolana. Ipak, danas se cement bez dodataka, umerene i visoke početne čvrstoće, koji se dobija mlevenjem visokokvalitetnog portland cementnog klinkera uz primesu optimalne količine gipsa, koristi za proizvodnju suvog maltera i cementnih lepkova (cement čvrstoće 42,5), kao i za izradu prenaprednutih konstrukcija i betonskih prefabrikata tipa bandera, ivičnjaka, železničkih pragova, elemenata za popločavanje, nosača za krovne i ostale konstrukcije (cement čvrstoće 52,5).

Portland cement sa dodatkom zgure

Dobija se mlevenjem portland klinkera, gipsa i oko 30% granulirane zgure, nusproizvoda topljenja gvožđa u visokim pećima. Zgura je tečni kalcijum silikat koji pliva po površini rastaljenog metala, a naglim hlađenjem prelazi u čvrsto stanje u formi zrna. Može biti bazna i kisela, s tim da se u proizvodnji cementa primenjuje ova prva koja sadrži minimum 50% baznih oksida kalcijuma i aluminijuma, a ostatak otpada mahom na silicijum oksid. Cement sa zgurom ima nešto sporiju hidrataciju u odnosu na čist portland cement, te ga karakteriše manja relativna čvrstoća koja se vremenom povećava, manja specifična masa i veća specifična površina.

Portland cement sa dodatkom pucolana

Ovde je umesto zgure, sa udelom koji po srpskim standardima ne prelazi 30%, prisutan pucolan – peskoviti vulkanski pepeo koji se dodaje malterima i betonima kako bi smanjio mogućnost površinskog iscvetavanja, poboljšao obradivost i povećao otpornost na delovanje vlage i hemijsko nagrizanje. Pucolani predstavljaju grupu silikatnih i aluminosilikatnih materijala koji se nalaze u sastavu vulkanskog tla odakle se eksploatišu iskopavanjem. Sami imaju vrlo malu ili nikakvu vezivnu moć, ali u prisustvu vode na sobnoj temperaturi za sebe vezuju slobodni kalcijum hidroksid obrazujući cementna jedinjenja. Naziv su dobili po mestu Pocuoli blizu vulkana Vezuv u Italiji gde su inicijalno otkriveni, a u Evropi ih još ima na grčkom ostrvu Santorini. Portland cement sa dodatkom pucolana takođe ima manju startnu, ali veću krajnju čvrstoću od čistog portlanda, i srazmerno nisku toplotu hidratacije.

Portland kompozitni cement

Još se naziva cement sa mešanim dodatkom, kod koga aditiv čini kombinacija zgure i prirodnog ili veštačkog pucolana.

Metalurški cement

U pitanju je portland cement sa dodatkom zgure koja količinski može varirati između 30% i 85%. Kod njega je još izraženije svojstvo spore hidratacije i manje specifične mase, ali i veća otpornost na agresivna dejstva od portland cementa: metalurški cement jako je postojan u kontaktu sa morskom vodom, kao i vodom koja sadrži druge hloride, sulfate i alkalije.

Pucolanski cement

Portland cement sa dodatkom preko 30% pucolana, gde je proces hidratacije i očvršćavanja dodatno usporen, i izražena rezistentnost na morsku vodu.

Metalurški cement sa dodatkom pucolana

U metalurškom cementu sa dodatkom pucolana prisutna je granulirana bazna zgura sa više od 30% i 5-40% prirodnog ili veštačkog pucolana.

Sulfatnootporni cementi

Zato što sadrži značajan procenat minerala trikalcijum aluminata (nekad i do 15%), običan portland cement nije otporan na sulfate. Da bi cement odolevao dejstvu sulfata ne bi smeo da sadrži trikalcijum aluminat ili bi njegov postotak smeo da bude najviše 5%, a to se postiže korekcijom sirovine smanjivanjem količine aluminijum III oksida, a povećanjem količine gvožđe III oksida. Za razliku od cementa na bazi portland klinkera, sastav specijalnih vrsta cementa koje su namenjene posebnim potrebama i radovima zasniva se na preovladavanju nekog drugog mineralnog veziva kao što je krečnjak ili zgura, i manjoj količini nekog oksida metala ili nemetala.

Aluminatni cement

Aluminatni cement za osnovu ima fino mleveni žareni aluminatni klinker, mešavinu krečnjaka i boksita uz dodatak silicijum dioksida i oksida gvožđa, koja se podvrgava termičkoj obradi u specijalnim električnim pećima na temperaturi od 1500-1550 stepeni. Aluminatni klinker po sastavu je suštinski mineral monokalcijum aluminat, u kome udeo aluminijum oksida ne sme biti manji od 35%, a njegov odnos prema kalcijum oksidu mora da se kreće u opsegu od 0,9 do 1,15. Aluminatni cement je prah crne boje koji se može upotrebiti odmah nakon mlevenja klinkera. Već nakon jednog dana dostiže oko 80% čvrstoće koja odgovara starosti cementne paste od 28 dana, što znači da ga odlikuje veoma brz prirast čvrstoće i brza hidratacija. Ipak, njegovi produkti hidratacije su nestabilni jer se vremenom postepeno prekristališu i gube na čvrstoći. Ova vrsta cementa pogodna je za korišćenje u uslovima gde pomoću njega spravljen beton ili malter dolazi u dodir sa morskom vodom, “mekom” vodom i vodom sa sadržajem sulfata. S druge strane neotporan je u vodi koja ima alkalije, ne sme se mešati sa krečom niti portland cementom jer mu se u takvoj mešavini zbog prisustva gipsa ubrzava vezivanje i značajno opada čvrstoća u poređenju sa čistim aluminatnim cementom.

Cement superiornih osobina

Supersulfatni cement

Kod ovog specijalnog cementa preovladava sitno mlevena granulirana zgura (80-85%), a ostatak čini 10-15% anhidrida i do 5% portland klinkera. Zbog izražene finoće mliva spada u cemente veće specifične površine (preko 4000 cm2/g), a neke od glavnih osobina su mu: vrlo niska toplota hidratacije, nizak prirast čvrstoće u početnom, a visok u krajnjem periodu, nizak sadržaj alkalija i trikalcijum aluminata, optimalan početak i kraj vezivanja, kompatibilnost sa hemijskim dodacima, rezistentnost na dejstvo sulfata, morske vode, sone kiseline, razblaženih rastvora organskih kiselina, fenola i lanenog ulja.

Cement superiornih osobina

Cement superiornih osobina

// Supersulfatni cement na domaćem tržištu se pojavio u prodaji 2012. godine, 2014. je standardizovan ali je taj standard dve godine kasnije povučen od strane Instituta za standardizaciju Srbije tako da podleže evropskoj standardizaciji, i proizvodi se samo po porudžbini. //

Generalno daje beton produžene trajnosti, a definiše se kao sirovina za obične betone u letnjim uslovima kada je spoljna temperatura viša od 20 stepeni, ali iznad svega za specijalne betone otporne na vlagu i sulfatnu agresiju kod realizacije važnih i specifičnih infrastrukturnih projekata.

Supersulfatni cement tako primenu nalazi u izgradnji sistema za tretman otpadnih voda, kanalizacijskih i drenažnih sistema, sistema za navodnjavanje, a koristi se i za podzemne radove, stabilizaciju i injektiranje zemljišta, izgradnju puteva, pomorskih i priobalnih objekata. Takođe se preporučuje za proizvodnju betona za masivne konstrukcije (brane, tunele, temelje, mostove), za izgradnju stočnih i živinskih farmi, proizvodnju gotovih običnih betona u letnjim uslovima (klasičnog, pumpanog, samougrađujućeg); a kako je za razliku od portland cementa izrazito svetle, gotovo bele boje, dobro je rešenje za proizvodnju betonskih prefabrikata poput ivičnjaka i primenu u arhitekturi.

Ekspanzivni cement

U pitanju je cement u čiji sastav ulaze supstance koje tokom hidratacije izazivaju ekspanziju, što će reći širenje cementnog kamena u prvih 10 do 15 dana po izlivanju betona, koje može iznositi i do 25mm/m. Ekspanzivni cement se ne proizvodi u našoj zemlji.

Klasifikacija i oznake

Klasiranje cementa vrši se na osnovu njegovih mehaničkih karakteristika tj. klase čvrstoće. Zavisno od toga da li se radi o cementu stranog ili domaćeg porekla, kao i da li je data vrsta cementa standardizovana u našoj zemlji, govorimo o evropskom i srpskom sistemu klasiranja (mada ih u svetu ima više).

Domaće fabrike cementa imaju nešto drugačiji sistem klasifikacije, gde uz skraćenicu naziva artikla najpre navode procenat dodatka u vidu dvocifrenog broja, onda slovnu oznaku dodatka, i opcionalno numeričku oznaku čvrstoće (32.5, 42.5 i 52.5) sa slovnom oznakom intenziteta početne čvrstoće (N, R ili L). Tako na primer portland kompozitni cement sa udelom mešanog aditiva do 35% ima šifru PC 35M, a iza šifre PC 20L 42,5R se krije portland cement sa dodatkom krečnjaka od 6-20% koji ima visoku početnu i odličnu završnu čvrstoću.

Autor: Jelena Mitrović. diplomirani novinar

Advertisement

Arhitektura

Drvo po drvo – naselje

Objavljeno

:

Od

Fælledby/foto:Henning Larsen

Drvena era je, očito, uzela maha i donela mnoštvo drvenih nebodera. U skladu sa tim projekat firme Henning Larsen, iako uključuje drvenu građu, nudi nešto malo drugačije – idilično naselje ispunjeno prirodom izgrađeno od drveta za oko 7000 ljudi. U planu je da se ovakvo jedno naselje nalazi u Kopenhagenu u Danskoj.

Poduhvat “Fælledby” osmišljen je za arhitektonski konkurs i kreiran u partnerstvu firme Henning Larsen sa inženjerima iz kompanije MOE. Koncept planira tri kružna centra sa zelenilom, u nameri da se stanovnicima ponudi život u malom ruralnom području. Impresivnih 40 odsto dostupnog zemljišta biće ostavljeno “netaknuto” kako bi se razvijale flora i fauna.

Signe Kongebro, partner u firmi Henning Larsen izjavio je da su se za ovakvu vrstu projekta, koja podrazumeva gradnju u prirodnim okruženju, odlučili jer osećaju obavezu da ljudi budu u balansu sa prirodom. To konkretno znači, dodao je, da će ova nova četvrt biti prva u Kopenhagenu koja će u potpunosti biti izgrađena od drveta i koja će uključivati prirodna staništa koja podstiču rast i razvoj biljnog i životnjskog sveta.

Kuće će biti izgrađene od drveta i isporučivaće se u 37 varijanti, u zavisnosti od veličine, visine i stila. U okviru samih fasada će se nalaziti kućice za ptice i staništa za druge životinje. Kuće će biti tako grupisane da će okvirno na 150 ljudi ići jedan vrt ili staklenik koji će oni održavati i biće u njihovom vlasništvu.

Izvor: gradjevinarstvo.rs

Nastavi sa čitanjem

Materijali

Izolacija od temelja do krova – FRAGMAT S

Objavljeno

:

Hidroizolacija ravnog krova - Fragmat S

Bitumenske trake su namenjene za zaštitu objekata i konstrukcija od prodora podzemne, atmosferske ili druge vode (uključujući i vlagu). Sastoje se od uloška koji je obostrano obložen sa bitumenskom masom i zaštićen pogodnim materijalom (kvarcni pesak, polietilenska folija, talk, škriljac ili PE folija).

Bez obzira na sve češću pojavu sintetičkih, odnosno veštačkih hidroizolacionih materijala, činjenica je da je hidroizolacija na bitumenskoj bazi mnogo isplativiji i dugotrajniji materijal zbog svog porekla, postojanosti, kompatibilnosti i stabilnosti. Kao prirodan građevinski materijal cenjen je zbog svoje svestrane primene.

Karakteristike bitumenske trake prvenstveno su određene vrstom uloška, kvalitetom i količinom bitumenske mase. Uložak uslovljava fizičko mehaničke karakteristike trake, a bitumenska masa temperaturnu postojanost i otpornost prema starenju. Zaštita određuje način ugradnje trake.

VRSTE POLIMER BITUMENSKIH TRAKA

U zavisnosti od polimera koji je upotrebljen za modifikaciju bitumena polimer bitumenske trake se dele na:

  • plastomer bitumenske trake
  • elastomer bitumenske trake

PLASTOMER bitumenske trake

PLASTOMER bitumenske trake

PLASTOMER bitumenske trake

Kod plastomer bitumenskih traka kao polimer se, uglavnom, koristi ataktički i izotaktički polipropilen (APP i IPP) ili kopolimer ataktičkog polipropilena polietilena. Temperaturni interval postojanosti je od -15ºC do +130ºC. Ove trake su, u odnosu na elastomer bitumenske trake, postojanije na visoke temperature.

FRAGMAT S, iz Šida, proizvodi plastomer bitumenske trake tipa Kondor, Izotekt i Izoplast koje imaju široku primenu za sva područja, naročito tamo gde je potrebna veća otpornost na toplotu i posebno na UV zrake.

ELASTOMER bitumenske trake

ELASTOMER bitumenske trake

ELASTOMER bitumenske trake

Kod elastomer bitumenskih traka kao polimer se skoro isključivo koristi termoplastični stiren butadien stiren (SBS) kaučuk. Ove trake, u odnosu na plastomer bitumenske trake, su postojanije na niske temperature. Temperaturni interval postojanosti elastomer bitumenskih traka je od -25ºC do 110ºC.

Trake se odlikuju visokom elastičnošću, stoga su pogodne za primenu na mestima gde su prisutna velika pomeranja konstrukcije, u područjima sa niskim temperaturama. FRAGMAT S proizvodi elastomer bitumenske trake tipa Izofleks, Kondorflex i Izoelast.

PREDNOSTI HIDROIZOLACIJA NA BITUMENSKOJ BAZI

  • Istorija hidroizolacije – Bitumen je jedan od najstarijih građevinskih materijala u istoriji čovečanstva. Još pre nekoliko hiljada godina su ga upotrebljavali Sumeri i Vavilonci. Kao prirodan materijal je otporan na vodu kroz čitavo geološko razdoblje.
  • Trajnost – Pravilnim izborom i ugradnjom proizvoda od bitumena može se pouzdano očekivati nepropuštanje vode i vlage čak i nakon nekoliko decenija. Brza ugradnja sa niskom upotrebom energije. Laka za saniranje.
  • Otpornost hidroizolacije na vremenske uslove – čak i pod ekstremnim uslovima (visoke temperature, ciklične promene, pritisci….).
  • Kontrola kretanja vodene pare – U sistemima toplih ravnih krovova bitumenska traka sa uloškom od aluminijuma nudi najbolje karakteristike za kontrolu kretanja vodene pare. To je naročito važno za delove iznad kupatila i kuhinja.
  • Reciklaža – Bitumen je vrlo pogodan materijal za reciklažu. To je veoma važna prednost u odnosu na sintetičke materijale zbog toga što briga oko zaštite životne sredine zauzima prioritetno mesto u današnje vreme. Nije štetan za okolinu, nije kancerogen i ne zagađuje vode.
  • Otpornost na uticaj vetra – nije potrebno dodatno mehaničko pričvršćavanje.
  • Elastičnost bitumena – pomera se sa strukturom krova (fleksibilna, rastegljiva).

Piše: Miroslav Živanović, mast. građ. inž.

Fragmat S logo

FRAGMAT S d.o.o. ŠID
Branka Erića 7, 22240 Šid
T. +381 22 710 666
M. +381 62 8026 889

Distributivni centar BEOGRAD
Surčinska 11f, 11077 Ledine
Tel/Fax : +381 11 2260 129
+381 11 2260 382

e-mail: office@fragmat.rs
web site: www.timizolirka.rs

Nastavi sa čitanjem
Advertisement

Fasade

Izdvajamo

Popularno